Xəbər lenti

 Şrift:
                              
                                   
                                                   Övladı biz seçmirik

                                       
(“Qız yükü” tamaşasından epizodlar )

     Bu gün Azərbaycan  ailələrində  artıq bəlaya çevrilmiş bir məsələ - oğlan uşaqlarının qız uşağından üstün tutulması  və qızların dünyaya gəlməsinin qarşısının alınması hər bir düşünən beyni- ziyalını narahat edir. Dövlət  Pantomima Teatrı da bu məsələyə biganə qalmayaraq “Qızı yükü”nü yeniyetmə və gənc tamaşaçılarına təqdim etdi ki, onlar da gələcəkdə valideyn olanda belə səhvlərə  yol verib, qəddar addımlar atmasınlar. 
Nəzərə alsaq ki, tamaşanın rejissoru teatrın bəddi rəhbəri xalq artisti Bəxtiyar Xanızadədir, o zaman həmin tamaşada çox mühüm məqamların ustalıqla göstərildiyiniə heç şübhəmiz olmaz: - Oğlu olmadığına görə hər kəs tərəfindən tənə yeyən Qasımın vicdanı görünür ki, kənd camaatının sözündən daha təmiz imiş.
Bəzən valideynlərin övladlar üzərində amansız qərarları onların taleyini məhv edir. Ancaq diqqət edək ki, tamaşanın sonunda ananın yaşlanmasından şikayət etməyi bəhanədir.

Ardını oxu...

 Şrift:
                                               
                                   HAQQ-ƏDALƏT SORAĞINDA

                     (Yazıçı  Qafar  Cəfərlinin  özü və əsərləri haqqında)
   2017-nın yubilyarlarındandır. 60 yaşı  tamam olub.  Bu mübarək yaşı isə əliboş yola salmayıb. Oxucular onu dedektiv  janrda  yazdığı kitablarından,  tamaşaçılar isə“İzi itməyən cinayətlər”, “Günəşim ol” seriallarından  yaxşı tanıyırlar.
 
     Bu  il 60 yaşını arxada qoyan dostum,   müharibə və polis veteranı, polkovnik-leytenant Qafar Cəfərlinin “Günahsız mələk”, “Əlvida həyat”, “Xeyirlə şərin qovuşduğu gün” povestlərini oxuyandan sonra bu qənaətə gəldim ki, dedektiv janrda yazılmış kitabların sosial yükü, mənəvi - tərbiyəvi əhəmiyyəti və maaarifçilik dəyəri heç də digər ədəbi-bədii əsərlərdən az deyil.
    Müəllifin 2014-cü ildə işıq üzü görmüş “Əməliyyatçı” kitabı kimi yuxarıda adları qeyd olunan povestlərinin də mövzusu demək olar ki, real həyatdan götürülmüşdür. Bu povestlərdə hər hansı cinayətin sadəcə xronikası sadalanmır, həm də oxucunu həyəcanda saxlayan süjet xətti ilə yanaşı, psixoloji məqamlarla zəngin olan maraqlı epizodlar bədii dildə, obrazlı şəkildə təsvir olunur. Qafarın ustalıqla sujet qurmağı, ictimai həyatın tipik hadisələrini canlandırmaq bacarığı ilk nöbədə onun oxucunu ram etmək, düşündürmək, şər qüvvələrlə mübarizə aparmaq istəyindən qaynaqlanır və qələmə aldığı əsərlərində buna nail olur. Müəllif şəxsi müşahidələrinin məsulu olan dedektiv əsərlərində mənfiliyin, tamahkarlığın törətdiyi eybəcərliklərindən qorunmaq üçün İslam dininin əxlaqi-mənəvi dəyərlərini önə çəkir.

Ardını oxu...

 Şrift:
                                                                                                         
                                           
                                                                AzərNUR
              Özü - özü ilə döyüşən millət, aqibətin xeyir olsun!

                                “...Milləti gördükcə belə hərcü mərc,
                                    Könlüm olur dopdolu qan qatbaqat”.   (M.Ə.Sabir).

          İndi “Bakubus” adlanan marşrut abtobuslarında işğal altında olan yurd yerlərimizin siyahısı göstərilən lövhədə sürücülərin də adı və soyadı yazılır.  Dünən  işə gəldiyim marşrut avtobusunun sürücüsünün adı Babək idi,  bu günsə Spartak!  Sabah, o biri gün  Allah bilir,  ya Koroğlu olacaq, ya da  Nəbi?!
     Amma  heç fərq etmir!  Hər gün işə gələndə, ya da işdən gedəndə  avtobusda mübahisələrə,dava-dalaşa şahid olursan! Düzü, bu gün Spartak adı mənə  “Saptak” filmindəki qladiatorların döyüşünü xatırlatdı. Bir AN mənə elə gəldi ki,  bir avtobus sərnişinin hamısı qladiatordur. Tarixdən məlumdur ki, qədim Romada qladiatorların əksəriyyəti qullar, əsirlər və cinayətkarlar olub...  Biz ki, nə quluq, nə əsir, ucdantutma cinayətkar da deyilik!
    Hə, deməli, sürücü  Spartak səsgücləndirici vasitəsi ilə elan etsə də,  ənənəvi olaraq sərnişinlər var gücləri ilə müqavimət göstərib arxaya sıxlaşmaq istəmədilər. Ön qapıdan minənlər həm arxaya sıxlaşmayanların,  həm də Spartakın üstünə çığırdılar.

Ardını oxu...

 Şrift:
 
                    Ölməzlik ölümdən sonra yaşamaq bacarığıdır!
              (Dünyadan vaxtsız köçən dostumuz Rövşən Əmədovun xatirəsinə)
     ...Yenə  vaxtsız ölüm BAŞ rolda  öz peşəkarlığını göstərdi.  Yenə  qəfil AYRILIQ  qəm karvanına bələdçi  oldu...  İÇ dünyamızı  titrədib,  qulaqlarımızda  aramsızca səslənən  ağılar, səssiz göz yaşları, qəmli baxışlar üstümüzə  daha bir DOST itkisi ələdi...
      Həmişə  görüşəndə çöhrəsindən təbəssüm əskik olmayan,  dost gəlişinə sevinən Rövşənin ad gününə bircə gün qalmışdı. Fəqət qohum-qardaşına, dosta-tanışına  “Əlvida!” söyləməyə belə ƏCƏL ona macal vermədi!  O gün Rövşənin  beşiyinin yırğalandığı Masallıya da, məzarının qazıldığı Bilgəhə də yağış yağdı...
      Görəsən doğurdanmı, yağış yağanda “Göy ağlayır”, günəş çıxanda “gülür”?! Təbiətin RUHU ilə işim yoxdur, amma cəmiyyət həyatında və bu dünyada hərəmiz qismətimizə Tanrı tərəfindən yazılmış bir ömür payı yaşayırıq.

Ardını oxu...

 Şrift:
  
 
                                                          NAŞİR

           “Kitablar - zaman dalğalarında üzən düşüncə gəmiləridir, hansı ki, dəyərləri nəsildən nəsilə ötürür” (F. Bekon)

     Bakıda  - Xalq yazıçısı  Mirzə İbrahimovun adını daşıyan  küçədə  özünə    ünvan  tapan  “OL” nəşriyyatı  təkcə  kitab çapı ilə məşğul olan poliqrafiya və istehsalat müəssisəsi deyil, həm də  bu zəngin mənəvi  dəyərləri  nəsildən - nəsilə ötürən  yaradıcılıq  təşkilatı kimi  tanınır. Nəşriyyatın  direktoru  Qeys Əbilov milli poliqrafçıların cərgəsində yer alan peşəkar mütəxəssis kimi  öz  uğurları  ilə seçilib, tanınır.
   O, 1982-ci ildə  Lvov şəhərində  İvan Fyodorov adına Ukrayna Poliqrafiya İnstitutunu  bitirib  poliqrafiya maşınları üzrə  mühəndis-mexanik  ixtisasına yiyələnib.

Ardını oxu...

 Şrift:

   
                                          Aygün HASANOĞLU


     İllərlə "müharibə olacaq, vətənim üçün döyüşəcəyəm" deyə həyatımızın ən gözəl günlərini tədbirlərə, əsərlərə və bu düşüncəyə qurban verdik... verdim! Yaşıdlarım sevib-seviləndə, mən işdən çıxanda kilometrlə yolu piyada gedirdim, - döyüşə hazırlaşıram, deyə... Yaşıdların gözəl paltarlar geyinib, toylara paltarlar axtaranda, qadın bərbərlərində vaxt keçirəndə, mən qələmimi götürüb əsirlərlə bağlı arxivdə eşələndim ki, xalqda döyüş ruhunun ölməməsi üçün ermənilərin etdiklərini ortaya çıxarım... Bəzən saçımı vaxtında kəsdirmək üçün pulum olmadı, çünki pulumu kağızlara, kitablara verdim.

Ardını oxu...

 Şrift:

                    
                                 Əliağa Kürçaylının lirik poemaları

                    Hamı şeir yaza bilər, amma poema qələmə almağı hər şair bacarmır.

 

 Bir çoxumuza yaxşı məlumdur ki, XII əsrdə yaşayıb-yaratmış Əfzələddin Xaqaninin (1126-1199) yarı xatirə, yarı səfərnamə səciyyəsi daşıyan, şairin Şirvanşahlar sarayında gördüyü zülm və ədalətsizliklərə qarşı dərin etirazını bildirdiyi, müasirlərindən, qohumlarından, dostlarından, uşaqlıq və təhsil illərindən söhbət açdığı, nəcib insani sifətləri təbliğ etdiyi və böyük Nizami Gəncəvinin (1141-1209) “Xəmsə” toplusuna daxil olan “Sirlər xəzinəsi”nə (1174-1175) bənzədilən “Töhfətül-İraqeyn” (“İki İraqın töhfəsi”) əsəri Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində ilk poemadır.

Ardını oxu...

 Şrift:

                         

       BİZ HƏDSİZ İNSANLIĞIMIZIN FACİƏSİNİ YAŞAYIRIQ 

     Demək olar, 10  ilə yaxındı ki, səhər gəzintisinə çıxdığım təqribən 50 hektarlıq (!) Əhmədli yaylasında böyüklü-kişikli, cins və nacins it-pişik  gəzdirən çox adama rast gəlmişəm. İngilis iş adamının itini 600 avroya gəzdirən və  qazandığı ÇÖRƏK PULUNA xatir itlə ingiliscə danışan azərbaycanlı kişiylə   tula gəzdirən rus qadının obrazını  “Mavi prezidentin iti” hekayəmdə qələmə almlşam. Amma bu yaylada rastlaşdığım, fəqət yaza bilmədiyim  ağrılı-acılı mövzular çoxdur.  Bir dəfə  qəfildən iti üstümə hürə-hürə hucum çəkən ortayaşlı rus qadına dedim ki, görürsüz ki,  bu çığırda adamlar idman edir, itinizi  aparb başqa  yerdə gəzdirin!  Əsəbləşib dedi ki, siz gedin  başqa yerdə gəzin!

      Rus, ingilis, erməni... Hə, hə, hətta erməni də burda  it gəzdirir.  İki –üç il bundan öncə publisistik məqalələrimin birində  Unibankın Xətai filialının qarşısında   bahalı   maşınları olan 3 erməni avtoLEDİdən bəhs etmişəm. Yəni onların Bakıda yaşadıqları rahat mənzilləri, idarə etdiklıri  xarici maşınları almaq üçün mənim kimi  quruca maaşa qulluq edən Azərbaycan ziyalısının gərək orta hesabla 200-250  il ömrü ola...

         Əlqərəz,  uzun müddətdi  yaylada  bir qoca erməni qarı yalan olmasın, özü boyda NACİNS (cinsi bilinməyən) yekə  İT gəzdirir. Özü də  xaltasız-zadsız, sağlamlığının qeydinə qalan onlarca adamın keçib-getdiyi çığırlarda... O qədər saymazyana gəzir ki, elə bil YAYLA dədə-babasından ona miras qalıb!.. Açığı, üzbəüz gələndə, o yekə İTƏ görə mən yolumu dəyişməli oluram. Bəzən bizimkilərdən kimsə yüksək humanistlik göstərib  o qarıya rus dilində  “Salam” verib,“Sabahın xeyir” də deyir.   Bu  zaman gəzə-gəzə düşünürəm ki, görəsən,  İrəvanın qədim Təpəbaşı  məhəlləsində türk- müsəlman qarısı belə sərbəst it-pişik  gəzdirə bilərdimi? Və o türk- müsəlman qarıya  ermənilər salam verərdilərmi? Əsla yox! Heç axtarsan İrəvanda azad-asudə gəzən bir türk qocaya – qarıya da rast gəlməzsən. Olsa-olsa əsirlikdə olar!

           Burada -bizdə isə bu 10 il ərzində cəmi bir dəfə mənim kimi, yepyekə İTindən çəkinib yolun dəyişən bir nəfər erməni qarının dalısıycan gileyləndi ki, zalımın qızı,  səhər tezdən elə bil  əziz-girami "dədə"sini  gəzməyə çıxarıb! Ən qəribəsi də,  hər səhər o qarının bizim gözümün önündə yaylanın ən hündür yerində üzü erməni kilsəsi istiqamətinə dayanıb dualar etməsidir... O, dua edəndə YEKƏ iti də quyruq bulaya-bulaya onun başına dolanır.

          Bəlkə Ermənistanda aclıq çəkən  qohum-əqrabası üçün Allahdan kömək istəyir?   Nə bilim, amma hər dəfə yaylada qamətini ŞAX  tutub, qalibanə addımlayan bu qarını görəndə  atalarımızın “Arxalı köpək QURD basar” məsəlini xatırlayıram. Və bu məsəldə öz aciyiyinə bəhanə  donu geyindirən Qurdun halına acıyıram...

     Son olaraq, düşünürəm ki,  Sabir, (“Beynəlmiləl” şeiri) Cəfər Cabbarlı (“1905-ci ildə” pyesi ), Mirzə Cəlil (“Kamança” faciəsi), Nəriman Nərimanov (“Bahadur və Sona” romanı) və  XX əsrin əvvəllərindən üzü bəri yazıb-yaran  bütün qələm sahibləri  BİZİM içimizdə düşmənə qarşı kin-küdurət yox,  yalnız  İNSANLIQ komleksi yradıblar. Fəqət İnsanlıq kompleksi ilə qazandığımız  ÜSTÜNLÜKLƏR bizə  böyük itkilərlə - vətən, yurd, torpaq  itkisi ilə başa gəlib!

          Əli bəy Hüseyinzadənin pişiklə müqayisə etdiyi  “erməni xisləti” barədə  dediyinə isə zamanında əhəmiyyət verilmədi: “Pişik öz pisliyini sitr etdiyi kimi, bunlar da (erməni millətçiləri –N.Ə) öz qüsurlarını, öz qəbahətlərini, öz vəhşətlərini söz tufanı içində gizləyib, bizim isə ən kiçik qəbahətimizi birəni dəvə edərcəsinə mübaliğələndirirlər”

           Axı. Şəhriyar da  öz  şeirində deyirdi ki:

                               Azər qoşunu Qeysəri, Rumu əsir etmiş,

                               Kəsra sözüdür, bir  belə tarix nağıl olmaz...

        Bəs nağıl olmayan o Tarix  nə vaxt  təkrar olunacaq???

       Bəlkə, nənəm demişkən, bir müddətə İNSANLIQ KOMLEKSİMİZİ səliqə ilə qatlayıb Alı bəyin sandığına qoyaq?! Lazım olanda  yenə  o komleksi “çıxararıq”  meydana...

                                                                                         Nurəddin ƏDİLOĞLU.

 Şrift:



 Şəhərlər böyüdü,şəhərlər böyüdükcə paralel olaraq insanların sayı da artmağa başladı.Dahilərdən biri "Adamların sayı artdıqca, insanların sayının azaldığını görürəm"- deyə nigaran bildirmişdi.Bu nigaranlıq məni bəşəriyyətin sonsuzluğa doğru yollanan yorğun ayaqlarından sallaşan dərdləri görməyə sövq edir.Bu dərdlərin ən böyüyü isə bəşəriyyəti öz girdabında boğmağa hazırlaşan tənhalıq girdabıdır.
-Niyə bu qədər qələbəlik içində tək qalmışıq?
-Kimlər ya nələr buna zəmin hazırladı?
-Biz hara gedirik?
-Bütün bunların bir həll yolu varmı?
            Dünyaya kitab pəncərəsindən baxanlar tənhalığın ədəbiyyatda tsiklik inkişafını müşahidə edə bilərlər.Bu tənhalıq İsgəndər Zülqerneynin əbədiyyət kəhrizini axtarmağa getməsindən,postmodernistin bohem həyatına qədər uzanır.Hissə-hissə,zərr-zərrə ədəbiyyata çökən tənhalıq iztirabı son əsrlərdə öz pik nöqtəsinə çatdı.Bu əsrlərin tənhalığı Məcnunun çöllərdəki tənhalığı deyildi.Bu fiziki tənhalıq deyildir.
            Əvvəllər yalnız ədəbiyyatda mövzu olan bu məsələ indi cəmiyyət adlı gəmini batırmağa başlayıb."Zəmanəmizin qəhrəmanı"nı mütaliə edən orada bir insanın özünə yer tapa bilməməsini 50 il öncə oxuyarkən bəlkə də təccüblənərdi.Lakin indi bu qəhramanlar o qədər çoxalıblar ki,kütləvi şəkildə boşanmalar və intiharlar şəklində qarşımızda nəhəng bir tablo yarada bilirlər.
            "Martin İden"in fəlakəti onun yazıçılığı deyildi.Onun daxilində dərinləşməyə başlayan bir girdab idi.Bu girdab onu son yolçuluğuna apardı.Gəmiyə minəndə elə ürəyindən keçdi ki,o sadə qızı özü ilə aparsın,amma apara bilmədi.Cünki o girdab onun əlindən cəsarətini-yaşamaq cəsarətini almışdı.Həyat rəngini itirmişdi onun üçün.
            T.Drayzerin "Dahi"si Yucin cəmiyyətin zibiliyindən zirvəsinə və ya əksinə yuvarlanarkən o tənhalıq girdabının əlində can verərkən onu həyata yenidən nə qaytardı.Bu barədə sonra...
            Tənhalıq sindromunu kimlər yaratdı və bunu insanlara kimlər yoluxdurdu? 50 il öncə "ürəyim sıxılır""Həyat niyə bu qədər bezdiricidir?!" cümləsini quran əgər bir nəfər idisə, indi bu cümlənin cəmiyyətdə nə qədər sahibi tapılar.Xüsusilə gənclər arasında bu geniş şəkildə yayılıb.Bütün bunların məntiqi bir izahı vardır.
            Bütün bunların izahı bizi modernizmin diktə etdiyi qloballıq siyasətinin bir parçasıdır."Bəs əgər qoloballaşma vahid bir mədəniyyəti təbliği edirsə, bunun nəyi pisdir ki?"- deyə mənə etiraz edənlər də tapılacaq.Bəli, bütün hikmət cəmi bir kəlmə olan o qloballaşma sözünün içindədir.Biz bilirik bəşəriyyət mövcud olandan bəri dünyada aparılan müharibələr tökülən qanlar iqtisadiyyat və qüdrət toqquşması ucbatından olub(Təbii ki,söhbət işğalçı müharibələrdən gedir)Qloballaşma elə mədəniyyət formasını diktə edir ki,onun daşıyıcısı olan insana hər şeyi satmaq asan olsun.Məlum məsələdir ki,şərqdə yeyilən bir qida qərbdə yeyilə bilməz.Lakin 50 il sonra bütün bir vahid mədəniyyətə sahib bütün dünya yalnız bir qida sektoru və ya digər iqtisadi güclər tərəfindən idarə olunacaqsa niyə insanlar tədricən vahid bir mədəniyyətə tabe edilməsin?! Burada bir sual meydana çıxır:Axı bütün dünya vahid bir əldən idarə olunacaqsa bu günü-gündən artan insan kütləsini idarə etməyə necə bacaracaqlar? Və ən ümdəsi indi bütün insanlığı sıxan bu tənhalıq sindromunun bununla nə əlaqəsi var?
Texnologiya inkişaf edir.Texnologiya inkişaf etdikcə insanlara fərdiləşmə diktə olunur.Hər kəs özəldir,xüsusidir kimi alt şüura xitab olunan reklam çarxları bütün günü televizorda modernizmin bizə pıçıldadığı sözlərdir."Sən ən gözəlinə layiqsən" Sənin üçün yaratdıq "və s.Sən.Bu insanı eqoizmə və mənmərkəzçiliyə götürən ən böyük yalanlardan biridir.Cəmiyyətə ilk addımın atan insan onu böyük uğurların gözlədiyini və özünün xüsusi olduğuna inamla gəlir.Lakin bütün bu umduqlarının yerinə onu cəmiyyətdə reallıqlar-umduqlarının heç yarısı belə qarşılamır. İqtisadiyyatın psixoloji əsaslarının olması məsələsini yalnız bununla sübut edə bilərəm ki,Fukuyama iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafati alanda bəlkə də insanlar onun bir psixoloq olduğunu və iqtisadiyyatın psixoloji əsasları barədə elmi əsərinə görə bu mükafatı aldığını bilmirdi.İqtisadiyyatın insanların psixologiyası ilə birbaşa əlaqəsini quraraq bu gün dünya bazarında illərlə rəqabətə tab gətirən şirkətlər var.Bütün bunlar isə cəmiyyəti daxildən yoxsullaşdıraraq bir çox tənha insanların yaranmasına gətirib çıxardı.Artıq özünün xüsusi olması barədə nağıllarla böyüyən insanın real dostları az, paylaşdığı informasiya azdır.O özünə qapanıb.Onun ən yaxşı dostu son texnologiya və o texnologiyanın gətirdiyi qeyri-real həyatdır. (Bu anda atalar və oğulların mübarizəsi başlasa belə bu mübarizədə körpü üzərində qarşılaşan iki keçi kimi hər iki tərəf bəri başdan uduzub) Bəziləri  real həyatın ilk silləsindən yerə yıxılaraq intihar edər,digərləri yarımadam olaraq davam edərlər.Onlar çoxdu.Tənha bir şəkildə evlənərlər, ailələri olar ,amma onların  daxilində bir sakitlikləri olmaz.Ailə daxilində Don Kixotla Sança Panso kimi olarlar.Fiziki bir yaxınlıqla az qala dünyanı dolaşsalar, belə hərə öz xəyalının hərə öz "dəyirmanın" arxasınca düşər.Cəmiyyəti bu girdabdan necə xilas etmək olar sualının yalnız bir cavabı var:Qohumluq və dostluq.İslam dinində insana əmr olaraq bir qanun gəlib:sileyi-rəhm.Açması qohumluq əlaqəsidir.Qohumlarla əlaqə niyə bu qədər vacib olsun ki? İnsan nəyə görə belə etməlidir ki? Çünki insanı içindəki o dəhşətli girdabdan yalnız o üzünə qapı bağladığı insanlar xilas edə bilər.Paylaşmaq bölüşmək xilas edər. Mənim qələbəliyim insanlarla doludur deyən dahi o insanları yaxınları ilə əvəzləsəydi yeniyetmə tənhalığından qurtulmuş olardı.Qayıdım Drayzerin "Dahi"si Yucinə. Bohem həyatın sərxoş etdiyi Yucin əllərini körpə qızına uzadan zaman anlayır ki,artıq həyat onun üçün dəyişib. Artiq o başqası üçün yaşamalıdır, mübarizə aparmalıdır.Yaşamağa artıq bir səbəbi vardır.Bəli yaşamağa səbəb ,ölməyə səbəb olmalıdır.Səbəbsiz insan məhvə məhkumdur.Emil Zolyanın Suvarinin ("Germinal")belə səbəbi var idi o mədən quyuların partladanda....

Amma Kamyunun "Yad"-nın əlində heç bir əsas yox idi.O öldürəcək qədər tüfeyli,yaşayacaq  qədər həvəssiz idi... 
 Şrift:



Azərbaycanın qədim və zəngin mədəniyyət mərkəzlərindən olan Naxçıvanda tariximizin müxtəlif dönəmlərində ədəbi fikrin inkişafı örnək olmuşdur. Ümumazərbaycan ədəbiyyatı kontekstində XX əsrdə Naxçıvan ədəbi mühitinin inkişafı müstəqillik illərində fərqli aspektləri ilə dəyərləndirilmişdir. Ötən əsrin 60-cı illərindən etibarən istiqlal düşüncəsinin ədəbiyyata gəlişi, milli məfkurənin düşüncə hadisəsinə çevrilməsi Naxçıvan ədəbi mühitinin poeziya qanadında da fərqli təmayüllər, dəyərlər sistemi formalaşdırdı. Müstəqillik illərində Naxçıvan poeziyasında yeni nəslin timsalında modern və postmodern dəyərlər ədəbi hadisəyə çevrildi. Qafar Qərib, Elxan Yurdoğlu, Rahil Tahirli və başqalarının timsalında dünya və Azərbaycan poeziyasındakı postmodernist ənənələr Naxçıvan ədəbi mühitindəki yeni istiqaməti təkmilləşdirdi.

Düzdür, bu nəsləqədərki Naxçıvan poeziyasında modern düşüncənin ifadəsi olan şeir nümunələri yaranmışdı. Xanəli Kərimli, Asim Yadigar, Muxtar Qasımzadə, Vaqif Məmmədov, Hüseyn Bağıroğlu yaradıcılığında bu istiqamət bəzən zəif, bəzən güclü şəkildə duyulmaqda idi. Xüsusilə Hüseyn Bağıroğlu yaradıcılığında öz ifadəsini tapan, postmodernist ədəbiyyatda təməl prinsiplərdən olan az sözlə çox fikir ifadə etmək, ədəbiyyata yeni duyum və deyim tərzi gətirmək, ənənəyə fərqli yanaşmaq konsepsiyası postmodernist açılımdan xəbər verirdi.

Son dövrlər poeziyamızda bu mənada diqqəti cəlb edən imzalardan biri də gənc şair Rahil Tahirlidir. Şeirsevərlər onun kitabı, şeirləri ilə tanışdır. Rahilin yaradıcılığındakı özünəməxsusluğu şərtləndirən başlıca cəhət onun duyum tərzi, fərqli yanaşması, faktı, hadisəni, hətta özünü belə kənardan görüb dəyərləndirə bilmək məharəti, özünüdərk istiqamətindəki mühakimələrini düşüncə hadisəsinə çevirməsi, ictimailəşdirməsidir. Şairin son kitabındakı nümunələr onun haqqında nikbin danışmağa əsas verir. Şeirlərində bəzən gəncliyin verdiyi çılğınlıq, bəzən yaşından böyük müdriklik, az da olsa, pessimist ovqat müasir oxucunun düşüncə yükünə uyğunluğu ilə diqqəti cəlb edir. Rahil son kitabı “Ayrılaq, sevgi yaşasın” adlanır. Klassik poeziyamızdan üzü bəri sevginin böyüklüyü qovuşmamaqdadır, deyilib. Özünəməxsus poetik duyumu ilə Rahil isə deyir:

Yaşadıqlarımızda

Arzuladıqlarımızı

Tapa bilmirik.

Bunu səndə gördüm,

Sənə çatdığım an

Arxasınca qaçdığımın

Sən olmadığını anladım.

Məhz dilə agahlıqla poetik güc əldə etmək Rahilin şeirlərinin məntiqini ortaya qoyur.

Xoşbəxtlik məfhumu haqqında çoxlu şeirlər yazılıb, bənzətmələr olub. Bu isə Rahildir:

Xoşbəxtlik əlimdə sabun kimiymiş,

Mən bərk-bərk sıxanda, sürüşdü, çıxdı.

“Darıxa-darıxa darıxmamağa öyrənən”, “geriyə getdiyi üçün geriyə dönən”, “sənsizliyi” bir ömrə bərabər olan obrazları şairin yaşından böyük olan sevgilərinin bitməyəcək sonudur.

Orta əsrlərdə “haqqa” çatmaq, sovet dövründə “ateizm”, sonralar isə “yaradan kultunun dərki” kimi düşüncə hadisələri Tanrıya müraciət, tanrının dərki istiqamətində xeyli sayda poetik incilərin yaranmasına səbəb olmuşdur. Postmodernist epoxada bu istiqamət, görünən o ki, daha çoxdur. Salam Sarvan “Bir gün ürəyində bir niyyət tutub, Allahın özü də pirə gedəcək”, - deyir, Qulu Ağsəs “Kimsən, nəçisən, ay Allah, Heç səndən baş açammadıq, Özün qurduğun dünyada, Sənə bir iş tapammadıq”, - deyirsə, Rahil “Bir də məndən bax özünə, Necə görünürsən, Allah”, - deyir. Şeirin, şairliyin ilahi hikmət, Tanrı sözü sayıldığı müasir təfəkkürdə insanla Tanrı, şairlə Tanrı, şairlə insanlar arasındakı kövrək tellərin görünməz olduğu görülür.

Şairlərin Tanrını, özünü, ilahi ədaləti, ədalətli cəmiyyəti axtarışları çox olur. Bəzən də elə olur ki, “qaranlıq içində qara bürünən” haqqı tapmayan şair ”Özümü burda qoyub gedəcəyəm”, - deyir.

Şeirimizin qədim hadisəsi olan yumor XX əsr poeziyasında fərqli donda qarşımıza çıxır bəzən. Hətta “Zarafatyana şeirlər” silsiləsindən olan nümunələr tədqiqatçı axtarır. Vaxtilə şəhid şair Ülvi Bünyadzadə

Rus qızları oğurlayıb ağlımı,

Gözləmə, gözləmə, məni gözləmə

- yazırdı. Gəncliyin poeziyasının timsalında bu ənənə fərqli çalarlar qazandı, həyatın dibinə endi və oradan yüksəldi. Rahilinsə müşahidələri başqa rəngdədir:

Bu qızı küçəmi doğub,

Deyirlər küçə qızıdır.

Gündüzlər gözə görünməz,

Bəxtəvər gecə qızıdı.

+++

Tutub ananın qarğışı,

Böyüyüb qalıb küçədə.

+++

Küçə qızı bu küçəni,

Yol eləyib yoldan çıxıb

+++

O qızlıq edib, küçəsə

Analıq etməyib qıza.

“Göz vuran gözündən vurub” misrasındakı fikir yeni deyil, amma təkrar da deyil, hətta təkrarsızdı. Böyük Məmməd Araz yazırdı:

Görünür qoluna girən çox olub,

Qolundan tutansa heç olmayıbdır.

Ədəbiyyatda keçən zamanın dəyişmələrini şeirlərdə daha aydın görmək olur.

Həsrətini çəkdiyimizi sevirik, tərk edirik, sevdiyimizi zənn etdiyimizi qovuşana qədər sevirik. Qovuşanda isə sevə bilməməyin iztirabını yaşayırıq. Belə bir dünyanın, sevgisizlik, ünsiyyətsizlik əsrinin şairi olan Rahil Tahirli, fikrimizcə, söz qədər heç bir nəsnəni sevmir. Elə Rahilin böyüklüyü də burdadır. Sevgisi böyük şairə böyük sevgilərlə

 

Əli Həşim

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Foto qalereya

Video qalereya

Sağlamlıq

Sayğac