Xəbər lenti

 Şrift:
                                        
                          Çingiz Abdullayevin yaradıcılığı və fəaliyyəti

     Azərbaycan dünya ədəbiyyatına bir sıra sənət ustaları veribdir. Bu sənətkarlardan hər birinin özünəməxsus ədəbi məktəbi, orijinal yaradıcılıq yolu olmuşdur. Eyni sözləri, siyasi dedektiv janrında gözəl romanlar bəxş edən xalq yazıçısı Çingiz Abdullayev haqqında da deməliyik. O, öz yazı üslubu ilə müasir həmkarlarından fərqlənərək, adı çəkilən janrla Azərbaycan ədəbiyyatına yeni ruh, yeni rövnəq gətirdi.
Çingiz Abdullayevin müasirləri arasında qazandığı böyük nüfuz ədəbi mühitlə məhdudlaşmamış, ölkımizin ictimai-siyasi həyatında göstərdiyi fəaliyyət, ictimai proseslərdə fəal və intensiv iştirakı geniş əks-səda doğurubdur.

Ardını oxu...

 Şrift:


   -Mənim haqqımda yazılmış ən yaxşı yazıdı, - dedi, ƏLəkbər müəllim, - mən də zarafatla qarşılıq verdim ki, kimin haqqında yazıramsa, ən yaxşısını yazıram.
2011-ci ilin martında yazılıb, həmin tarixdə də "Ədəbiyyat naminə" qəzetində çap olunan bu yazı Ələkbər Salahzadənin 70 illiyinin xatirəsidi.

       Həmişə yazmaq istədiyim, heç vaxt yaza bilmədiyim yazı

   Ələkbər Salahzadə mənim çox istədiyim Adamdı, Şairdi. Bu sevgini həmişə diri saxlayan,heç zaman öləziməyə qoymayan və zaman-zaman yeni keyfiyyətlərlə,dəyərlərlə zənginləşdirən də onun xarakterindəki bütövlük, şəxsiyyətindəki əyilməzlik,dünya malına bəslədiyi şairanə münasibəti,əxlaqi-mənəvi özəlliyidi. Martın 15-i 70-ini haqlayan,daha dəqiqi ,namərd zamanın onu haqladığı gündü.O,bu günə çatmaq üçün düz 70 il qabaq yola çıxıb, gəlib görüb ki, ay dadi-bidad, balaca bir Ələkbər haçandı bir qaya qaşında oturub onu gözləyirmiş. Gözləyirmiş ki,onunla ömür haq-hesabı çəksin və desin ki,yaxşı yaşamısan,Ələkbər müəllim.Ələkbər kişi,sənəti vasitəyə,ömrünün heç bir dönəmində,çevirməmisən,ona görə də bir həsir, bir Məmmədnəsirsən.

Ardını oxu...

 Şrift:

       
                                          İlyas Tapdıq


                                                    "İnsan  yatan  torpaqda da var hənir,

                                                    Dağ  döşündə bir qəbir var, bir qəbir..."

   Müəllifi İlyas Tapdıq olan bu misralar onun öz qəbri üçün yazılmasa da o, öz məzarı ilə şeir sevənlərin müqəddəs ziyarətgahlarının bir ünvanını da artırdı. Necə ki biz şairin dəfnindən qayıdıb gələndən sonra dəfnə gecikən bir dostu təkcə gedərək  gətirdiyi qərənfillərlə onun qəbrini bəzədi. Dəfn zamanı din xadimi mənə təklif etdi ki,  mərhumun üzünü qibləyə tərəf çevirmək lazımdır. Yox, İlyas Tapdığın üzü hansı tərəfə çevrilsə vətən torpağı onun üçün qiblə idi, möhtəşəm idi, müqəddəs idi. O, vətən torpağının ayrı-ayrı gözəlliklərinin bizim görə bilmədiyimiz ştrixlərini vəsf etsə də, ümumilikdə onun üçün  vətən əziz idi.

Bu dağlarda bulaq gördüm

Dibindəki daşı saydım

Yorulmazdı gözüm könlüm

Yüz il burda yaşasaydım,   deyərdi.

Ilyas Tapdığın hələ tələbə ikən kitabı çapdan çıxmışdı. Onun uşaqlar üçün yazdığı “Kəndimizin çobanı” poeması O.Sarıvəllinin redaktorluğu ilə buraxılmışdı. Elə bu illərdə çox təbii, axıcı şeirləri dalbadal oxuculara çatırdı. Bu 1952-55-ci illər idi.

Ardını oxu...

 Şrift:
           
                 Nizaməddin  ŞƏMSİZADƏ,
               filologiya elmləri doktoru, professor,
             Azərbaycan Respublikasının Dövlət  mükafatı
            laureatı     
                                                                      
                                                    
                                                  TALE ÇƏPƏRLƏRİ

      Azərbaycana qanlar, qadalar  bahasına  başa gəlmiş  istiqlal epoxası özü ilə bərabər  ədəbiyyata yeni imzalar  da gətirdi.  Düşüncə azadlığını  taleyin  şirin  qisməti  kimi qəbul edən bu imzalar, daha çox poeziya  və nəsrdə  yeniliyə nail  olmağa, yalnız  senzura basqısından  yox,  bədii sıxıntıdan  xilas olmağa çalışırlar. Belə yazıçılardan  biri  Nurəddin Ədiloğludur. Cəmiyyətdə və ədəbi prosesdə yerini  bilən, ədəb-ərkan sahibi, dostcanlı  bir ziyalı olan  Nurəddin  yazdığı  hər kəlmənin  məsuliyyətini dərk edən  bir insandır.
  O, mənə üç  povest və  yeddi-səkkiz  hekayədən ibarət kiçik qovluğunu  verib, -  baxarsan, – dedi. Baxmağım  isə çox uzun, bir ilə yaxın  çəkdi. Əlimdəki  işlərin çoxluğu, xüsusən də  amansızcasına vaxt və əsəb aparan “Ədəbiyyat nəzəriyyəsi” dərsliyi məni  yayınmağa qoymurdu.

Ardını oxu...

 Şrift:

          Unutmayaq!! - Həmişə müasir şair - Nəbi Xəzri
 
                                (qısa tanıtım, ədəbi oçerk)

    Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində xüsusi və mühüm bir mərhələni təşkil edən XX və XXI əsrin milli ədəbi-mədəni mühitində müstəsna yer tutan, ədəbi-bədii prosesin istiqamətlənməsində və inkişafında əlamətdar rolu olan görkəmli ədəbi-tarixi- ictimai şəxsiyyətlərdən biri də şair, dramaturq, nasir, publisist, tərcüməçi  kimi çoxcəhətli bir yaradıcılıq yolu keçən, özündən sonra olduqca maraqlı bir ədəbi irs qoyub gedən xalq şairi Nəbi Xəzridir.
   Azərbaycan gerçəkliyinin ictimai-siyasi, mənəvi-psixoloji mənzərəsini, tariximizin bir çox olaylarını, insanlığın duyğu və düşüncələrini əks etdirən N. Xəzri ədəbiyyat və mədəniyyət tariximizdə öz işıqlı düşüncə və əməlləri ilə müasirlərinə və özündən sonrakı nəsillərə əhəmiyyətli dərəcədə təsir etmiş görkəmli sənətkardır və şübhəsiz, Nəbi Xəzrinin yaradıcılığı sovet və müstəqillik dövrü Azərbaycan poeziyasının parlaq  səhifələrindən birini təşkil edir.  
    Altmış ildən artıq ədəbiyyata xidmət etmiş şairin əsərləri mövzu dairəsinin genişliyi və rəngarəngliyi ilə səciyyələnir. İnsanın mənəvi aləmini, düşüncə və axtarışlarını yüksək bədiiliklə əks etdirən və bəşəriliklə milliliyi üzvi şəkildə birləşdirən Nəbi Xəzri poeziyası dünya, insan və təbiət haqqında fəlsəfi məzmunu, yüksək humanizmi, böyük vətəndaşlıq qayəsi və milli koloriti sayəsində geniş oxucu kütləsinin rəğbətini qazanmışdır.

Ardını oxu...

 Şrift:

    Azərbaycan və Özbək xalqlarının dostluğu sarsılmaz və sönməzdir
 
SSRİ samanında Sovetlər birliyinə daxil olan “qardaş” respublikalara (mənfur düşmənimiz istisna olmaqla) səyahətə, ezamiyyətə, məzuniyyətə getmək heç o qədər də maraqlı deyildi və elə də əhəmiyyət kəsb etmirdi. Sanki qonşuya gedib-gələrdik. Ancaq indi müstəqil dövlət kimi onlar bizimçün xarici dövlət sayılırlar. Sözsüz ki, hər bir xarici dövlət öz konstitusiya qanunları ilə və hər bir xalqın özünün hörmət etdiyi adət-ənənələri ilə yaşayır, inkişaf edir. Qonşu dövlətin qanunlarına və adət-ənənələrinə hörmət etmək beynəlxalq hüquq normaların əsasını təşkil edir. Artıq 25 ildir ki, nəhəng imperiya süqut etdi. Onu yaradan da avantüristlər idi, yıxan da. Nə isə...

Ardını oxu...

 Şrift:
                                     
                                                         Ənvər Aslanbəyov  
                  

                                               Ənvər paşanın adaşı

 

                                              (sənədli film üçün ssenari)

 

       Qədim Viləş çayı... Dağlardan axıb gələn çayın hər iki sahilində bir-birini əvəz edən və göz oxşayan təbiət mənzərələri görünür.

    - Ulu Tanrı dədə-babalarımızdan miras qalan bu yurdu bizə Masallı adı ilə ərməğan edib. Ana təbiət ona füsunkar gözəllikləri, saf çeşməli bulaqları, zümrüd meşələri, İstisu kimi misilsiz şəfa ocağını töhfə verib. Dövrü-zəmanə bu yurdun taleyini yazan, xeyirxah əməlləri ilə onun adını zirvələrə qaldıran oğullar bəxş edib. Sorağı dünyanın böyük ölkələrindən, nəhəng şəhərlərindən gələn  adlı-sanlı  övladlarına  uçuş meydanı olub bu torpaq! Başının üstündə neçə-neçə müqəddəs və unudulmaz şəxsiyyətlərin  ruhu dolaşır ... 

     General Ənvər Aslanbəyov! Faşist hərbi düşərgəsindən 300 azərbaycanlı əsiri xilas etsə də, özü 50 il doğma dədə-baba yurduna həsrət qalmışdı…

     Onun taleyi barədə mənə vaxtilə Qazaxıstana sürgün olunmuş Eldar adlı yaxın bir qohumu söhbət eləmişdi. Deyirdi ki, kimsə dediklərini qələmə də alıb! Eldar kişi oxuduqlarını da nağılı kimi danışmağı xoşlayardı. Və onun dasnışdığı gerçək nağıllar  “Biri vardı, bir yoxdu”larla başlamırdı. O nağıllarda bəy övladları olan əmisi oğlanları- Mir Kazım Aslanlı, Ənvər Aslanbəyov vardı... 

  Və günlərin bir günü Eldar  kişinin Ənvər  paşanın adaşı barədəki nağılı  ağ-qara kino lenti kimi gözümün önündə belə canlandı.

Ardını oxu...

 Şrift:
                           
                            Vətənpərvər ziyalı, unudulmaz dost

      Dost itkisi nə qədər ağır olsa da, orta məktəb çağlarından  tanıdığım Zeydulla  Ağayevin xatirəsinə həsr olunan kitabın nəşrə hazırlandığını eşidəndə sevindim və onun barəsində  fikirlərimi  qələmə almağı  özümə  borc bildim.
    Şəxsiyyət məhfumunu özündə tam mənası ilə təcəssüm etdirən bu böyük   İNSAN  Masallı torpağında dünyaya göz açmışdı. Onunla tanışlığımızın tarixi  orta məktəbin səkkizinci sinifindən başlamışdı. Məktəbdə oxuduğumuz illərdə Zeydulla  istedadı  və  fəal bir  şagird  çalışqanlığı  ilə  hamının diqqətini  özünə cəlb edirdi.

Ardını oxu...

 Şrift:
Poetik duyğularla əhatə olunmuş insan nə vaxtsa fikir və düşüncələrini nəzmə çəkir. Bu böyük xoşbəxtlikdir. Çünki yaşadığın hiss və həyəcanı ən qısa formada, bədii dillə ifadə etmək hamıya nəsib olmur. Amma bu da bir həqiqətdir ki, istədiyini şeirlə ifadə etmək hissi səhər şehi qədər qısa ömürlüdür. Günəş üfüqdən boylanantək buxarlanıb yoxa çıxan şeh damcıları kimi şeir yazmaq təbi də ani olaraq sürətlə gəlir və səni tərk edir. Bu anı tutmaq ən vacib amillərdən biridir.

Ardını oxu...

 Şrift:
 
         
                                        Mirkazım Aslan (Sarəng)        
                                                                                       
                                       Sarəng tək alış, yan…

                                         On iki  dil  bilən alimi sağ ikən öz ana dilində anlamadılar.
    Deyirlər, ölmək qorxulu deyil, sağ ikən yaşamamaq qorxuludur. Ölümündən sonra uzun müddət unudulan tibb alimi Mir Kazım Aslanlı  bədii əsərlərini Sarəng   ədəbi təxəllüsü ilə qələmə almışdır. Görünür, bu təxəllüs onun “Dəmbəlov şikəstəsi” bəstəsi kimi yarımçıq qalmış ömrünün qisməti imiş!
    Deyilənlərə görə, cənubda əfsanəvi Səməndər quşu kimi sarəng adlı balaca nəğməkar bir quş olub; son dəfə Dəmbəlov dağının döşündən pərvazlanıb, İstisuda  yuyunub (qüsullanıb), Yanardağda pak vücudu ilə odlara tutuşub, yanaraq külə dönüb və nəsli kəsilib...
                         Sarəng tək alış, yan, alovun ərşə ucalsın,
                         Can atəşinə qoy isinən millətin olsun!
Bu, Mir Kazım Aslanlının – Sarəngin ömrünün qayəsi idi. Bir mənası da “yüz rəng” olan bu təxəllüsün sahibinə tanrı bir neçə istedad bəxş eləmişdi. Belə nadir,  vergili  insanlara dünyada həmişə təsadüf olunmur. Bir neçə sənətin mahir bilicisi olan Sarəngi  – Mir Kazım bəyi öz zəmanəsində müasirləri çox yaxşı tanıyırdılar. O, görkəmli alim, cəfakeş həkim, pedaqoq, şair, tərcüməçi, bəstəkar, musiqişünas, poliqlot  olaraq geniş şöhrət qazanmışdı.
Amma çox təəssüflər olsun ki, sağlığında olduğu kimi ölümündən sonra da bir çoxları  elimizin-obamızın bu mənəvi ZİRVƏSİNİ görməməzliyə vurublar...

Ardını oxu...

Köşə

Foto qalereya

Video qalereya

Sağlamlıq

Sayğac